İstanbul’da trans kadın stili: bir ceketin ikinci akşamı

Kurgu öykü; kişiler ve olaylar hayal ürünüdür.

İstanbul’da yaşayan otuz dört yaşındaki Ekin için trans kadın stili, sevdiği parçalarla onları kullanma biçiminin toplamıydı. O sabah dolabın üst rafından indirdiği lacivert ceketi önce bağışlanacakların arasına koydu. Sonra iç cebine elini soktu. Orada unutulmuş bir küçük kâğıt vardı: kendi ölçü notu. Ceketi iki yıl önce değiştirmek istemiş, bir türlü başlamamıştı. Akşam arkadaşı Oya'nın evine gidecekti. Yeni bir şey almak için dışarı çıkmayı düşünürken ceketi mutfak masasının üzerine serdi. Ekin'in o günkü stil kararı, bir mağaza askısında değil, iki yıldır ertelenen bu işin başında verilecekti.

Trans kadın stilinde tek bir doğru kalıp yok

Ekin ceketin geniş omuzlarını seviyordu. Belinin nasıl durduğu ise hoşuna gitmiyordu; düğmeyi kapatınca kumaş istemediği bir yerde toplanıyordu. Başkasının üzerinde iyi görünen dar bir kesimi kendisine uygulamak istemedi. Ceketi giydi, pencerenin yanındaki aynadan baktı ve düğmeyi açtı. Açık kullanıldığında sevdiği biçim geri geliyordu.

Eski ölçü notunda beli daraltmak yazıyordu. Ekin iki yıl önce başka bir görünüş istiyordu; bugün o isteği gerçekleştirmek zorunda değildi. Notun altına yeni bir cümle ekledi: açık kullanılacak, cep işe yarayacak. Küçük değişikliklere başlamadan bütün ceketi başka bir şeye dönüştürmekten vazgeçti. Kendini iyi hissettiği parçayı koruyup kullanmadığı ayrıntıyı değiştirmek istiyordu. Bunun için bir trans kadın stilinin nasıl olması gerektiğine dair hazır bir tarife ihtiyacı yoktu. Masadaki ceket ve kendi kararı yeterli başlangıçtı.

Astarın içinden çıkan eski plan

İç cebin dikişi bir köşeden açılmıştı. Ekin küçük makasını aldı, gevşek ipliği temizledi. Astarın arkasında birikmiş iki düğme daha buldu. Düğmeler cekete ait değildi; onları ne zaman oraya koyduğunu hatırlamıyordu. Birini elinde çevirdi. Mat siyah yüzeyinin kenarında ince bir çizik vardı.

Oya'yı arayıp yanında iplik olup olmadığını sordu. Oya bunun akşamın ne kadar süreceğine dair bir işaret sayılması gerektiğini söyledi. Ekin gülerek ceketi bitirmeden evden çıkmayı düşünmediğini anlattı. Oya birkaç renkle gelecekti; buluşmayı erkene alıp önce Ekin'e uğramaya karar verdiler. Ekin masayı boşalttı, zemine düşen iğneyi bulmak kolay olsun diye halının kenarını katladı. Büyük bir değişiklik fikri, küçük ve yapılabilir işlere ayrılmıştı. Önce cep, sonra kol, en son düğme.

İki arkadaş, üç renk iplik

Oya bordo, lacivert ve açık gri iplikle geldi. Ekin laciverti hemen aldı; dikişin görünmesini istemiyordu. Oya, cebin iç kısmında farklı rengin hoş durabileceğini söyledi. Ekin önce tereddüt etti. Sonra ceketi ters çevirip bordo ipliği astarın üstüne koydu. Yalnız içte kalacak çizgi, dışarıdan düşünmediği kadar canlı görünüyordu.

“Bunu kim görecek?” diye sordu.

“Sen.”

Ekin bu cevabı sevdi. Her ayrıntının başka biri tarafından fark edilmesi gerekmiyordu. İpliği iğneye geçirirken iki kez kaçırdı, üçüncü denemede Oya'ya vermeyi düşündü. Vazgeçip lambayı yaklaştırdı. Oya yardım teklif etti ama işi elinden almadı. Bir süre konuşmadan çalıştılar. Ekin'in yaptığı dikişler aynı boyda değildi; yine de cebi tutuyordu. İç tarafa bir sıra daha geçti. Bu kez daha az acele etti.

Ceketin üzerindeki küçük anlaşmazlık

Kol boyunu denemek için Ekin ceketi yeniden giydi. Oya bir kolu içe katladı, diğeri olduğu gibi kaldı. Ekin aynada iki tarafı karşılaştırdı. Kısa kol bileğini daha çok gösteriyordu ama hareket edince fazla yükseliyordu. Uzun kol ise çantaya uzanırken elinin üstüne iniyordu. İkisinin arasında küçük bir ölçü buldular.

Oya iki kolun da aynı görünmesini istiyordu. Ekin birinin dış dikişini belirgin bırakmayı önerdi. Arkadaşı bunun bitmemiş görünebileceğini söyledi. Ekin omuz silkti. Bitmiş görünmenin ölçüsü her zaman görünmez dikiş değildi. Yine de sırf farklı olsun diye karar vermedi. Ceketi birkaç kez giyip çıkardı, sandalyeye oturdu, telefonunu cebinden aldı. Belirgin dikişin kumaşı çektiğini görünce fikrini değiştirdi. İç cepteki bordo çizgi kaldı; kol dışarıdan daha sakin görünecekti. Bir tercihten vazgeçmek, bütün fikri bırakmak değildi.

İstanbul akşamına hazırlanırken

İş bitince ev beklediklerinden daha dağınıktı. İplik uçları masanın çevresine yayılmış, iki fincan boşalmıştı. Ekin akşam giymek istediği düz siyah üstü çıkardı. Ceketin altındaki sade renk, içteki bordo çizgiyi ancak hareket edince gösteriyordu. Küçük bir küpe taktı; sonra daha büyük olanı denedi. Oya'nın yüzüne baktı ama cevap beklemedi. Büyük olanı seçti.

Dışarı çıkmadan cepleri kontrol etti. Telefon yeni onarılan iç cebe sığıyordu. Anahtarını ötekine koydu. Eskiden çanta taşımadan kullanamadığı ceketin şimdi iki gerçek cebi vardı. Ekin bu değişikliğe düşündüğünden fazla sevindi. Kendi stilinde işlevli bir ayrıntının yer alması, görünüşünü azaltmıyordu. Kapının önünde Oya düğmelerin değişmediğini fark etti. Ekin, çıkardığı eski düğmeyi yeniden taktığını söyledi. Yeni iplik, eski düğmeyle iyi anlaşmıştı. Bütün parçaların aynı yaşta olması gerekmiyordu.

Giyenin kararını duymak

Oya'nın evine vardıklarında diğer arkadaşları çoktan gelmişti. Ekin ceketini çıkarmadan mutfağa geçti, masaya yardım etti. Birisi ceketin yeni olup olmadığını sordu. Ekin önce “sayılır” diye cevap verdi, sonra iç cebindeki dikişi gösterdi. Kumaşı ters çevirip işi anlatırken ceketin ne kadar eski olduğundan çok o gün neyi değiştirdiğine odaklandı.

Arkadaşlarından biri bütün düğmeleri farklı renklerle değiştirmenin güzel olacağını söyledi. Ekin öneriyi dinledi ama hemen kabul etmedi. Kendi seçtiği haliyle biraz yaşamak istiyordu. Trans kadın olarak giyimine dair başkalarının fikirlerini duyduğu pek çok an olmuştu; bu akşam ise neyi alıp neyi bırakacağına rahatça karar verebiliyordu. Konuşmayı ağırlaştırmadan “Önce bunu giymeme izin verin,” dedi. Herkes güldü. Ceketi sandalyesine astı; anlatılacak tek konu onun kıyafeti değildi. Masadaki sohbet başka yerlere ilerledi.

Kayıp düğmenin beklenmedik işi

Yemek sonrasında yerde küçük bir düğme bulundu. Ekin'inki sanıldı ama ceketin düğmeleri yerindeydi. Oya kendi hırkasına baktı, eksik olanı buldu. İğne iplik bu kez onun evinde hazırdı. Ekin öğleden sonra öğrendiği dikişi göstererek düğmeyi yerine tutturdu. Çok düzgün olmadı; sağlam olup olmadığını birlikte kontrol ettiler.

Oya hırkayı giyip kollarını açtı. “Tasarım danışmanlığı karşılıklıymış,” dedi. Ekin gülerek masanın üzerindeki küçük iplik parçasını aldı. Gün boyunca yardım istemiş, karar değiştirmiş, bazı işleri yeniden denemişti. Şimdi aynı bilgiyi arkadaşının işine uygulayabiliyordu. Yeni kıyafet almak için ayırdığı zaman böylece iki giysiye dağılmıştı. Bunu büyük bir başarı gibi anlatmadılar. Kullanılabilen bir cep ve düşmeyen bir düğme, o günün sonunda yeterince somut sonuçlardı. Ekin ceketini giyerken telefonunu çantada aramadı; iç cebinden çıkardı.

İkinci akşam için saklanan not

Eve döndüğünde eski ölçü kâğıdını yeniden gördü. Beli daraltmak cümlesinin yanına küçük bir çizgi çekti; silmedi. Yeni notunu altına yazdı: cepler onarıldı, kollar denendi, açık hali sevildi. Kâğıdı bu kez cebin içine unutmak yerine dikiş malzemelerinin yanına koydu. İki yıl sonra karşılaştığında hangi kararın neden değiştiğini anlayabilecekti.

Ceketi askıya asarken içteki bordo çizgi bir an göründü. Ekin onu düzeltmedi. Ertesi gün işe giderken başka bir üstle kullanmayı düşündü. Bir akşama yetişsin diye başladığı iş, dolabında yeniden yer açmıştı. Yatağın yanına bıraktığı küpeleri topladı, lambayı kapattı. Ceket sabah için hazırdı; ilk günkü kusursuz haline dönmemiş, giyenin bugünkü kararına uymuştu. Ekin'in istediği değişiklik tam olarak buydu.

Kıyafet, konfor ve görünüş üzerine diğer yazılar kişisel ifade arşivinde yer alıyor.